Fundación Gonzalo Torrente Ballester

A Fundación Gonzalo Torrente Ballester (FGTB), constitúese en Santiago de Compostela o 22 de xullo de 1999. Son institucións fundadoras da mesma: a Xunta de Galicia, o Concello de Santiago de Compostela, a Deputación da Coruña e a Universidade de Santiago de Compostela. Defínese como unha entidade “de interese galego, de carácter cultural, privada, permanente e sen ánimo de lucro”.

A FGTB custodia o legado do seu fundador albergando a totalidade da súa biblioteca e o seu arquivo persoal integrado por artigos, cartas, enseres persoais, cadros e distincións, así como centos de bobinas e cintas magnetofónicas coa súa voz.

Desde os seus comezos, a sede da FGTB converteuse nun punto de referencia importante da actividade cultural de Santiago de Compostela converténdose en lugar de encontro de artistas, escritores, investigadores e persoas relacionadas co mundo da ciencia e a cultura en congresos, seminarios, conferencias, exposicións, coloquios e proxeccións, que contribúen á difusión da literatura, a arte, o teatro, o cine ou a fotografía.

Os fins da Fundación resúmense en promover o estudo da obra de Gonzalo Torrente Ballester e a conservación do seu legado cultural, e concrétanse en:

• Promocionar a investigación e o estudo da figura e a obra de Gonzalo Torrente Ballester.
• Contribuír á localización e recuperación de toda a produción do autor, tanto a de carácter profesional ou público, como a de carácter privado ou persoal.
• Reunir o seu patrimonio bibliográfico e documental (manuscritos, fotografías, etc.). En definitiva, os bens que compoñen o seu arquivo persoal co fin de garantir a súa permanencia no tempo e no espazo.
• Contribuír e participar do desenvolvemento humano, cultural, social e científico de Galicia en particular e de España en xeral.

Centro de investigación GTB

A biblioteca da Fundación Gonzalo Torrente Ballester custodia o legado do seu fundador, que cedeu á institución a totalidade dos seus libros procedentes dos seus domicilios de Salamanca e A Ramallosa (Pontevedra). Todos e cada un dos exemplares que compoñen a súa biblioteca persoal, selados co ex libris do seu propietario, teñen un valor incalculable por conformar o universo de lectura no que habitou Gonzalo Torrente, no que se formou para desenvolver as súas vertentes profesionais de escritor, crítico e profesor e as súas diversas e variadas afeccións e intereses (música, arte, teoloxía…). Pero ademais, a biblioteca atesoura exemplares especialmente valiosos por conteren dedicatorias persoais, anotacións do propio Torrente Ballester ou pola súa antigüidade ou rareza.

O fondo consta de preto de 14.000 libros organizados mediante a CDU (Clasificación decimal universal). A biblioteca forma parte da Rede de Bibliotecas de Galicia e o seu catálogo pódese consultar en rede.

Neste fondo bibliográfico, que ocupa a segunda planta do edificio, podemos diferenciar cinco grandes seccións:

1. Áreas de coñecemento sobre as que GTB lía e estudaba: filosofía, teoloxía, lingua e lingüística, arquitectura, pintura, fotografía, música, historia, da súa variedade e volume infírese o ilimitado interese pola arte do prolífico e polifacético autor.
2. Literatura, teoría e crítica da literatura, a máis numerosa dado o seu oficio de escritor e profesor de literatura e gramática, profesión esta última que exerceu durante corenta anos e que reivindicou por encima de calquera outra das súas.
3. Publicacións periódicas, sección constituída por números soltos de publicacións que conteñen artigos de e sobre GTB e outras ás que estaba subscrito ou adquiría con asiduidade, entre os cales atopamos tanto revistas literarias e culturais (Cuadernos hispanoamericanos, Nós, Escorial, Cruz y raya, Boletín de la RAE, Revista de occidente, Grial) como publicacións da máis diversa índole (Paris Match, Revista de arqueoloxía, Concilium. Revista internacional de teoloxía, National Geographic, Gaceta ilustrada).
4. Obra de GTB. Nun lugar diferenciado do resto do fondo, ubícase a práctica totalidade das edicións publicadas, así como as traducións e as súas colaboracións en volumes colectivos con artigos, conferencias, etc., ou doutros autores con prólogos e introducións. A biblioteca tamén conta cunha sección dedicada aos estudos sobre GTB. É a única aberta, que se mantén en constante crecemento para actualizala coas últimas publicacións e traballos de investigación (teses, tesinas).
5. Fondo antigo. Considerando como tal aqueles exemplares publicados con anterioridade a 1900, a colección complétase con uns 250 volumes. O exemplar de maior antigüidade, de temática relixiosa, data do ano 1669.

Na primeira planta da sede (a sala de lectura), atópase o fondo FGTB composto por todos aqueles libros que non pertenceron á biblioteca persoal de GTB: publicacións relacionadas coas actividades culturais que se desenvolven na institución (exposicións, congresos, etc.). Tamén as doazóns, destacando a recibida, procedente de Nova York, da profesora americana Drosula Lytra á FGTB de aproximadamente mil volumes, a maioría de literatura española.

Compóñese de doce seccións inventariadas e en proceso de descrición e dixitalización:

Orixinais

Consta de 29 caixas e 165 expedientes. Trátase dunha das series máis valiosas por conter orixinais manuscritos e mecanografiados, galeradas corrixidas, versións diferentes dunha mesma obra, apuntes, notas, prólogos, conferencias, artigos, etc.

Adaptacións dalgunhas obras de GTB

Esta serie compóñese de 6 caixas e 47 expedientes e contén guións e proxectos de adaptación de diferentes obras de GTB, algúns levados a cabo (Los gozos y las sombras, El rey pasmado) e outros non (Campana y piedra, El golpe de Estado de Guadalupe Limón, Off-side, entre outras).

Prensa

25 caixas conteñen, clasificados en 71 expedientes, os artigos escritos por GTB en prensa, outros publicados sobre el e a súa obra (entrevistas, recensións) e algúns de temática diversa que interesaron ao escritor no seu momento.

Traballos, teses e publicacións sobre a obra de GTB

15 caixas e 85 expedientes.

Obras enviadas a GTB para a súa crítica

Nestas 17 caixas cos seus 128 expedientes atópanse obras de diversa índole (literarias, de investigación, traducións…).

Correspondencia

O epistolario de GTB ocupa 13 caixas cun total de 3745 pezas.

Fotografías

En 11 caixas gárdanse álbums, fotografías, negativos e diapositivas do ámbito persoal e profesional da vida de GTB.

Música

19 caixas conteñen 329 discos de diferentes xéneros musicais, propiedade de GTB.

Cintas e cartuchos

Sen dúbida, a sección máis singular e valiosa do arquivo, por conter un total de 407 pezas, algunhas de música pero na súa maioría gravacións que GTB realizou cos seus magnetófonos e gravadoras. En proceso de dixitalización, transcrición e ordenación, as gravacións clasifícanse en: entrevistas, notas de traballo, conferencias, clases e diarios persoais.

Expediente persoal

1 caixa

Honras e distincións

Consta de 7 caixas con 111 pezas, algunhas delas expostas na sede da fundación.

Varios

Compóñese de 6 caixas que conteñen todo tipo de documentación contida nos libros da biblioteca de GTB.

Unha das constantes da vida de Torrente foi a de habitar un espazo amable, harmónico, que lle permita illarse cando así o pidan os seus fantasmas.
(Francisco Castaño, 1996)